Α. Το Σημαίνον, το Σημαινόμενον και ο Απόλλων

Οι χρησμοί ως γρίφοι καρδιάς ασκήσεις ευφυίας και ανάπτυξη κριτικής σκέψης

Οι λέξεις δεν είναι ποτέ μόνο λέξεις.

Άλλο είναι το σημαίνον — η λέξη, ο ήχος, η φράση που ακούγεται.

Και άλλο το σημαινόμενο — το βαθύτερο νόημα που κρύβεται μέσα της.

Αυτή η διάκριση, που σήμερα χρησιμοποιούμε στη γλωσσολογία και τη φιλοσοφία, μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε ο Απόλλων στο Μαντείο των Δελφών.

Ο  Λοξίας Λυράρης  θεός δεν μιλούσε με ευθείες γραμμές.

Μιλούσε  τραγουδώντας με καμπύλο τόξο λυγίζοντας τη σκέψη και όχι το κουτάλι

Το σημαίνον στους χρησμούς ήταν λίγες λέξεις, σύντομες φράσεις, αινιγματικές απαντήσεις. Συχνά κοφτές, πυκνές, σχεδόν πέτρινες.

Το σημαινόμενο όμως δεν βρισκόταν στην επιφάνεια.

Ζητούσε ερμηνεία.

Κρυβόταν στις περιστάσεις, στον χαρακτήρα αυτού που ρωτούσε, στην ποιότητα του νου του, στους φόβους, στις φιλοδοξίες και στις αυταπάτες του.

Γι’ αυτό οι χρησμοί δεν ήταν απλές προβλέψεις μέλλοντος.

Ήταν γρίφοι καρδιάς.

Ήταν ασκήσεις ευφυίας.

Ήταν δοκιμασίες κρίσης και αυτογνωσίας.

Ο άνθρωπος που πήγαινε στους Δελφούς δεν έπαιρνε έτοιμη λύση και μασημένη τροφή. Δεν του αφαιρούσαν την ευθύνη της σκέψης.

Αντίθετα, καλούνταν να εργαστεί ο ίδιος:

να σκεφτεί

να διακρίνει

να ερμηνεύσει

να αμφισβητήσει τον εαυτό του

να αποφασίσει με προσωπική ευθύνη

Γι’ αυτό και εκεί ήταν χαραγμένο το μεγάλο δελφικό παράγγελμα:

Γνώθι σαυτόν.

Χωρίς  μέτρο και αυτογνωσία, ούτε ο πιο αληθινός χρησμός δεν ωφελεί.

Το γνωστό παράδειγμα του Κροίσος το αποδεικνύει. Όταν άκουσε πως αν εκστρατεύσει θα καταστρέψει μια μεγάλη αυτοκρατορία, υπέθεσε πως εννοούσαν του αντιπάλου του. Τελικά καταστράφηκε η δική του.

Ο χρησμός δεν ήταν ψεύτικος.

Η ερμηνεία ήταν φτωχή.

Ο Απόλλων λοιπόν δεν χάριζε μόνο φως.

Ζητούσε μάτια ικανά να το αντέξουν.

Στη σημερινή εποχή της βιασύνης, των συνθημάτων και των εύκολων απαντήσεων, το δελφικό μάθημα παραμένει ζωντανό:

Μη ζητάς μόνο τι ειπώθηκε.

Ζήτα τι σημαίνει.

Μη ζητάς μόνο απάντηση.

Ζήτα νου ικανό να την κρίνει.

Ο χρησμός δεν σε ξεγελά.

Η βιασύνη σου  και η άγνοια σου τον μεταφράζει λάθος.

Η μασημένη τροφή γεμίζει το στόμα.

Ο γρίφος ξυπνά το μυαλό.

Ο ανόητος ζητά πρόβλεψη.

Ο σοφός ζητά κλειδί ερμηνείας.

Και  το ποιο σημαντικό δεν σου έλεγε :δοξάστε με

Ο Απόλλων, όπως τον γνωρίζουμε στην ελληνική παράδοση, δεν εμφανίζεται ως θεός που απαιτεί αδιάκοπες κολακείες τύπου «δοξάστε με αλλιώς…». Δεν στήνει κέντρο χειροκροτητών.

Στους Δελφούς το βάρος πέφτει αλλού:

γνώση

μέτρο

αυτογνωσία

ευθύνη

ερμηνεία

πειθαρχία του νου

Δεν σου έλεγε πρώτα «ύμνησέ με».

Σου έλεγε έμμεσα: γίνε ανώτερος άνθρωπος.

Δεν ζητούσε λιβάνι πριν τη σκέψη.

Ζητούσε σκέψη πριν την πράξη.

Δεν είπε “δοξάστε με”.

Είπε με τον τρόπο του: διορθώστε τον εαυτό σας.

Το δελφικό μαντείο δεν μοίραζε οδηγίες χρήσεως σε πιστούς δούλους

Καλλιεργούσε κρίση, διάκριση και αυτογνωσία.

Με άλλα λόγια: ανέπτυσσε την κριτική σκέψη —

όχι την παθητική υπακοή σε αξιόπιστους πολίτες της Ελληνικής Φιλοσοφίας και Δημιουργικής Σκέψης

σε σημεία των  Διαχρονικών Καιρών

Οι  γρίφοι Καρδιάς στους Δελφούς γιατί ο Απόλλων είναι η καρδιά του ανθρώπου στο σώμα του

Αστραία ©©