τα ΝΗΜΑΤΑ ΝΑΜΑΤΑ
και το χάος της Ελληνικής Μυθολογίας
Τα νήματα του ΝΟΥ
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για έναν μελετητή ή ερευνητή είναι ότι συχνά βρίσκεται μέσα σε έναν λαβύρινθο σπουδαίας, αλλά αχανούς γνώσης. Δεν ξέρει αν μπορεί να βγει εύκολα· δεν ξέρει καν αν θα βγει.
Χωρίς τον μίτο της Αριάδνης —χωρίς δηλαδή μια σταθερή γραμμή σύνδεσης ανάμεσα στον μίτο και τον μύθο — και χωρίς το «σχοινί» των Ομηρικών επών, η έξοδος δεν είναι εύκολη και ο Μινώταυρος καραδοκεί.
Υπάρχει όμως ένα σχοινί, ένα «πείσμα» σύνδεσης, που ενώνει τα Ομηρικά έπη στα διάφορα επίπεδα ερμηνείας τους.
Αυτό το σχοινί το συναντάμε ιδιαίτερα στην Οδύσσεια . Είναι το σχοινί:
με το οποίο ο Οδυσσέας δένει τον ασκό του Αιόλου, που οι σύντροφοί του το λύνουν
το σχοινί με το οποίο δένεται ο ίδιος στο κατάρτι, για να ακούσει τις Σειρήνες, ευτυχώς δεν το λύνουν
το σχοινί με το οποίο δένει τους αρμούς της σχεδίας του, φεύγοντας από την Καλυψώ
το σχοινί με το οποίο ασφαλίζει το φωριαμό με τα δώρα των Φαιάκων
και, τέλος, το σχοινί με το οποίο κρεμά τον Μελάνθιο, τη Μελάνθη και τις άπιστες δούλες του παλατιού.
Παράλληλα πολλά νήματα και σχοινιά μίτους μύθους πλέκει συνδέει η Πηνελόπη στο αργαλειό της σε διακλαδιζόμενα κομβικά σημεία του υφαντού μαζί με τις Ναίδες στο άντρο τους
Τι μπορείς να κάνεις με ένα σχοινί σε μια σύγχρονη κινηματογραφική σκηνή;
Πολλά. Ιδίως όταν το σχοινί έχει ΠΗΓΗ μυθική σε σύνδεση ΟΜΗΡΙΚΗ
Αστραία ©©
1. Στην Οδύσσεια το σχοινί δεν είναι απλώς αντικείμενο. Είναι μηχανισμός αφήγησης , σύμβολο , εργαλείο επιβίωσης , μέσο ελέγχου , σύνδεση, υφαντό ,τάξη μέσα στο χάος .
ΑπάντησηΔιαγραφήΟ μίτος ως αφηγηματικός οδηγός
Όπως ο Θησέας χρειάζεται τον μίτο για να βγει από τον λαβύρινθο, έτσι και ο αναγνώστης χρειάζεται ένα νήμα για να διασχίσει το πυκνό σύμπαν των Ομηρικών επών.
Το σχοινί λειτουργεί ως:
συνδετικός ιστός επεισοδίων
σύμβολο συνέχειας μέσα στο χάος
εργαλείο που δείχνει ότι ο ήρωας επιβιώνει επειδή ξέρεις να δένει, να συνδέει να συγκρατεί, να οργανώνει
Ο Οδυσσέας δεν είναι μόνο πολυμήχανος· είναι και πολυδέτης
2. Το σχοινί ως όριο ανάμεσα στο ανθρώπινο και το υπερφυσικό
ΑπάντησηΔιαγραφήΚάθε φορά που ο Οδυσσέας δένει κάτι, στην πραγματικότητα:
οριοθετεί το χάος
ελέγχει το άγνωστο
επιβάλλει τάξη σε μια μυθική πραγματικότητα που τον υπερβαίνει
Το σχοινί γίνεται το εργαλείο με το οποίο ο άνθρωπος αντιστέκεται στη μοίρα, στους θεούς, στις παγίδες του κόσμου.
3. Το σχοινί ως κινηματογραφικό μοτίβο
ΑπάντησηΔιαγραφήΑν η Οδύσσεια γυριζόταν σαν ταινία, το σχοινί θα ήταν:
το αντικείμενο που επανέρχεται σε καίριες σκηνές
το οπτικό μοτίβο που ενώνει τα επεισόδια
το σύμβολο της επιβίωσης και της ευφυίας του ήρωα
Κάθε δεσμός, κάθε σύνδεσμος, είναι μια μικρή νίκη απέναντι στο χάος.
4. Το σχοινί ως μίτος ερμηνείας
ΑπάντησηΔιαγραφήΓια τον μελετητή, το σχοινί σύνδεσμος σύνδεση είναι:
η μέθοδος
η γραμμή σκέψης
ο τρόπος να μη χαθεί μέσα στη μυθολογική πολυπλοκότητα
5. Ο Οδυσσέας δεν είναι μόνο ταξιδευτής.
ΑπάντησηΔιαγραφήΕίναι δέσμιος δεσμώτης και λύτης.
Και το εργαλείο του είναι —παράδοξα— το πιο απλό πράγμα:
το σκοινί.
Με σκοινί:
δένει τον ασκό του Αίολος — και οι σύντροφοι το λύνουν
δένεται στο κατάρτι για να ακούσει τις Σειρήνες — και δεν λύνεται
δένει τους αρμούς της σχεδίας του φεύγοντας από την Καλυψώ
δένει το κιβώτιο με τα δώρα των Φαίακες
και στο τέλος… δένει και τιμωρεί, αποκαθιστώντας την τάξη στο παλάτι
6. Τι είναι, λοιπόν, αυτό το σκοινί;
ΑπάντησηΔιαγραφήΔεν είναι απλώς εργαλείο επιβίωσης.
Είναι:
σύνδεση
έλεγχος
όριο
μνήμη
τάξη μέσα στο χάος
Κάθε φορά που λύνεται άκαιρα —έρχεται καταστροφή.
Κάθε φορά που κρατιέται — σώζεται.
7. Τι μπορείς να κάνεις με ένα σκοινί σήμερα
ΑπάντησηΔιαγραφήΤα πάντα.
Μπορείς:
να δέσεις και να σωθείς
να λύσεις και να χαθείς
να κρατήσεις τον εαυτό σου όρθιο
ή να αφήσεις το χάος να σε καταπιεί
Το κυριότερο : να κατανοείς
Και ο μίτος δεν είναι πληροφορία.
Είναι τρόπος σκέψης, βασικό εργαλείο του ΝΟΥ