Α. Το Σημαίνον, το Σημαινόμενον και ο Απόλλων

Οι χρησμοί ως γρίφοι καρδιάς ασκήσεις ευφυίας και ανάπτυξη κριτικής σκέψης

Οι λέξεις δεν είναι ποτέ μόνο λέξεις.

Άλλο είναι το σημαίνον — η λέξη, ο ήχος, η φράση που ακούγεται.

Και άλλο το σημαινόμενο — το βαθύτερο νόημα που κρύβεται μέσα της.

Αυτή η διάκριση, που σήμερα χρησιμοποιούμε στη γλωσσολογία και τη φιλοσοφία, μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε ο Απόλλων στο Μαντείο των Δελφών.

Ο  Λοξίας Λυράρης  θεός δεν μιλούσε με ευθείες γραμμές.

Μιλούσε  τραγουδώντας με καμπύλο τόξο λυγίζοντας τη σκέψη και όχι το κουτάλι

Το σημαίνον στους χρησμούς ήταν λίγες λέξεις, σύντομες φράσεις, αινιγματικές απαντήσεις. Συχνά κοφτές, πυκνές, σχεδόν πέτρινες.

Το σημαινόμενο όμως δεν βρισκόταν στην επιφάνεια.

Ζητούσε ερμηνεία.

Κρυβόταν στις περιστάσεις, στον χαρακτήρα αυτού που ρωτούσε, στην ποιότητα του νου του, στους φόβους, στις φιλοδοξίες και στις αυταπάτες του.

Γι’ αυτό οι χρησμοί δεν ήταν απλές προβλέψεις μέλλοντος.

Ήταν γρίφοι καρδιάς.

Ήταν ασκήσεις ευφυίας.

Ήταν δοκιμασίες κρίσης και αυτογνωσίας.

Ο άνθρωπος που πήγαινε στους Δελφούς δεν έπαιρνε έτοιμη λύση και μασημένη τροφή. Δεν του αφαιρούσαν την ευθύνη της σκέψης.

Αντίθετα, καλούνταν να εργαστεί ο ίδιος:

να σκεφτεί

να διακρίνει

να ερμηνεύσει

να αμφισβητήσει τον εαυτό του

να αποφασίσει με προσωπική ευθύνη

Γι’ αυτό και εκεί ήταν χαραγμένο το μεγάλο δελφικό παράγγελμα:

Γνώθι σαυτόν.

Χωρίς  μέτρο και αυτογνωσία, ούτε ο πιο αληθινός χρησμός δεν ωφελεί.

Το γνωστό παράδειγμα του Κροίσος το αποδεικνύει. Όταν άκουσε πως αν εκστρατεύσει θα καταστρέψει μια μεγάλη αυτοκρατορία, υπέθεσε πως εννοούσαν του αντιπάλου του. Τελικά καταστράφηκε η δική του.

Ο χρησμός δεν ήταν ψεύτικος.

Η ερμηνεία ήταν φτωχή.

Ο Απόλλων λοιπόν δεν χάριζε μόνο φως.

Ζητούσε μάτια ικανά να το αντέξουν.

Στη σημερινή εποχή της βιασύνης, των συνθημάτων και των εύκολων απαντήσεων, το δελφικό μάθημα παραμένει ζωντανό:

Μη ζητάς μόνο τι ειπώθηκε.

Ζήτα τι σημαίνει.

Μη ζητάς μόνο απάντηση.

Ζήτα νου ικανό να την κρίνει.

Ο χρησμός δεν σε ξεγελά.

Η βιασύνη σου  και η άγνοια σου τον μεταφράζει λάθος.

Η μασημένη τροφή γεμίζει το στόμα.

Ο γρίφος ξυπνά το μυαλό.

Ο ανόητος ζητά πρόβλεψη.

Ο σοφός ζητά κλειδί ερμηνείας.

Και  το ποιο σημαντικό δεν σου έλεγε :δοξάστε με

Ο Απόλλων, όπως τον γνωρίζουμε στην ελληνική παράδοση, δεν εμφανίζεται ως θεός που απαιτεί αδιάκοπες κολακείες τύπου «δοξάστε με αλλιώς…». Δεν στήνει κέντρο χειροκροτητών.

Στους Δελφούς το βάρος πέφτει αλλού:

γνώση

μέτρο

αυτογνωσία

ευθύνη

ερμηνεία

πειθαρχία του νου

Δεν σου έλεγε πρώτα «ύμνησέ με».

Σου έλεγε έμμεσα: γίνε ανώτερος άνθρωπος.

Δεν ζητούσε λιβάνι πριν τη σκέψη.

Ζητούσε σκέψη πριν την πράξη.

Δεν είπε “δοξάστε με”.

Είπε με τον τρόπο του: διορθώστε τον εαυτό σας.

Το δελφικό μαντείο δεν μοίραζε οδηγίες χρήσεως σε πιστούς δούλους

Καλλιεργούσε κρίση, διάκριση και αυτογνωσία.

Με άλλα λόγια: ανέπτυσσε την κριτική σκέψη —

όχι την παθητική υπακοή σε αξιόπιστους πολίτες της Ελληνικής Φιλοσοφίας και Δημιουργικής Σκέψης

σε σημεία των  Διαχρονικών Καιρών

Οι  γρίφοι Καρδιάς στους Δελφούς γιατί ο Απόλλων είναι η καρδιά του ανθρώπου στο σώμα του

Αστραία ©©

Κ. Ανυπόδητοι Χορευτές Κουρήτες

Χέρια ψηλά  και πόδια γερά να πατούν στη γη

Ορειβασία σε ολύμπια κορυφή του Νου

Κουρητικός Χορός Παλμός Ρυθμός – Το Σώμα που Θυμάται

Η θεραπευτική δύναμη του χορού και του ρυθμού

Το σώμα είναι ο ΝΑΟΣ του Πνεύματος και  κατοικεί στον  φωτισμένο Όλυμπο

Έτσι μεγαλώνει ο Δίας.
Όχι με δόγματα — με παλμό.

Με πόδια που χτυπούν τη γη,
με σώματα που στέκονται όρθια,
με ανθρώπους που δεν ξεχνούν τον ρυθμό τους.»

Υπάρχει μια στιγμή μέσα στη μέρα

που το σώμα δεν ζητά σκέψη — ζητά ρυθμό.

Ξυπόλητα πόδια στη γη.

Χέρια ψηλά στον ουρανό.

Αναπνοή που ανοίγει και κλείνει σαν κύμα.

Και μετά… ο παλμός.

Ένα ελαφρύ χτύπημα του ποδιού.

Ένα δεύτερο.

Και ξαφνικά, ο άνθρωπος δεν στέκεται απλώς —

κινείται μέσα σε ρυθμό.

Οι Κουρήτες της αρχαίας Κρήτης δεν χόρευαν τυχαία.

Χτυπούσαν τη γη για να καλύψουν το κλάμα του Δία.

Αλλά στην πραγματικότητα, έκαναν κάτι βαθύτερο:

δημιουργούσαν παλμό.

Ρυθμό.

Δόνηση.

Σύνδεση.

Δεν γνωρίζουμε αν ήταν ξυπόλητοι  που μάλλον ήταν

Γνωρίζουμε όμως ότι πατούσαν γερά στη γη

Και αυτό αρκεί.

Σήμερα, μέσα σε τσιμέντο και απομόνωση,

το σώμα ξεχνά τον ρυθμό του.

Ξεχνά πώς να στέκεται.

Ξεχνά πώς να αναπνέει.

Ξεχνά πώς να κινείται χωρίς σκοπό — μόνο για να νιώσει.

Και όμως, η επιστροφή είναι απλή.

Στέκεσαι.

Σηκώνεις τα χέρια.

Αναπνέεις.

Και αρχίζεις να χτυπάς απαλά τη γη με τα πόδια.

Όχι με δύναμη — με ρυθμό.

Το σώμα ξυπνά.

Τα πέλματα στέλνουν σήματα.

Η αναπνοή βαθαίνει.

Ο νους ησυχάζει.

Και τότε, σχεδόν ανεπαίσθητα,

αρχίζεις να περιστρέφεσαι.

Δεξιά.

Αριστερά.

Οι κινήσεις γίνονται κυκλικές.

Η αναπνοή εναλλάσσεται.

Το σώμα βρίσκει τον δικό του ρυθμό.

Δεν είναι άσκηση.

Δεν είναι γυμναστική.

Είναι μνήμη.

Το σώμα θυμάται αυτό που ήξερε πάντα:

πώς να συνδέεται με τη γη,

πώς να ανοίγεται στον ουρανό,

πώς να ισορροπεί ανάμεσα στα δύο.

Κάποτε, οι Κουρήτες φύλαγαν τον Δία με τον θόρυβο τους.

Σήμερα, δεν έχουμε να κρύψουμε θεούς.

Έχουμε να ξυπνήσουμε τον άνθρωπο.

«Όταν το σώμα βρίσκει τον ρυθμό του,
ο νους ανυψώνεται σε ολύμπιες κορυφές.»

Αστραία ©©

Ν. Ξυπόλητες Ραψωδίες των Νίπτρων

ΤΑ ΝΙΠΤΡΑ – Η ΜΕΓΙΣΤΗ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΥΜΙΚΟΥ
Όταν η Ευρύκλεια πλένει τα πόδια του Οδυσσέα
δεν κάνει μια υπηρεσία.
Κάνει αναγνώριση.
Κάνει καθαρισμό.
Κάνει μετάβαση.
Πλένει:
σκόνη ταξιδιών 10 ετών
λάσπη ξένων τόπων
μνήμη πόνου
κρούστα θυμικών κατακλύσεων
άγχος και φόβους
τα ίχνη του Ποσειδώνα
Γιατί ο Οδυσσέας, μέχρι εκείνη τη στιγμή,
δεν είναι ακόμα εσωτερικά ολόκληρος.
Η αποκατάσταση γίνεται στα πόδια…
όχι στο κεφάλι.
Και ποια τα αναγνωρίζει;
Η Ευρύκλεια.
Η τροφός.
Η μνήμη.
Το παρελθόν.
Το ίδιο το σπίτι του—
μέσα στο νερό—
τον αναγνωρίζει.
Αυτή είναι ψυχική επανασύνδεση και καθαρμός

Αστραία ©©

Π. Ανυπόδητοι πρίγκιπες

Ξυπόλητοι πρίγκιπες πατώντας γερά στη Γη με όλη την πτέρνα

Η σημασία των ποδιών και των πελμάτων στην ψυχική νοητική και σωματική υγεία του ανθρώπου
Η εθνική μας αυτογνωσία μέσα τα Ομηρικά Έπη και την Ελληνική Μυθολογία
Κατανοώντας τους νόμους της ενέργειας και την ύλης ισορροπία γης και ουρανού, πνεύματος και μορφής.

Τι λένε τα Ομηρικά Έπη και η ελληνική μυθολογία για τα πόδια και τα πέλματα του ανθρώπου;
Η μεγάλη τραγωδία ξεκινά με τον Οιδίποδα: με πρησμένα πόδια, εξόριστος από τον πατέρα του, τον Λάιο, ο οποίος τον απομακρύνει επειδή φοβάται μήπως χάσει τον θρόνο και την εξουσία.

Ο Αχιλλέας αναφέρεται στους ανυπόδητους Πελασγούς, που προσεύχονται στον Δία.
Ανυπόδητοι, ΓΕΙΩΜΕΝΟΙ γιατί εναρμονίζονται με τη γη σε ένα κλειστό κύκλωμα ενέργειας δύο πόλων, θετικού και αρνητικού, ανάμεσα στη γη και τον ουρανό.

Ο ίδιος ο Αχιλλέας, ημίθεος, έχει μόνο ένα τρωτό σημείο: την πτέρνα.
Από μια αφύλακτη πτέρνα εισήλθε ο θάνατος.
Ο γιος υδάτινης θεότητας δεν καταφέρνει να ελέγξει το θυμικό του· η υπερβολή του τον καθιστά ευάλωτο.

Το εθνικό μας πρόβλημα ξεκινά με γονείς και πατέρες που θυσιάζουν τα παιδιά τους — όπως ο Αγαμέμνων — ή τα εξορίζουν — όπως ο Λάιος — επειδή φοβούνται μήπως χάσουν την εξουσία.
Οι εξουσιομανείς άνθρωποι, αρπαγμένοι από έναν θρόνο και μια καρέκλα, με υπερβολικό εγωισμό, ποτέ δεν έκαναν καλό σε καμία πολιτεία και σε καμία δημοκρατία, ειδικά όταν συνοδεύουν την εξουσιομανία με πατριδοκαπηλία και θεόπληκτη αυταρέσκεια.

Όταν ακόμη και ο ίδιος ο Θεός παρουσιάζεται ως παιδοκτόνος να δίνει το παράδειγμα της θυσίας του υιού του, η κοινωνία εθίζεται στη λογική της παιδικής θυσίας και της τυφλής υπακοής σε σωτήρες και αντίνοη σωτηρία. Κανένας κόσμος δεν σώζεται έτσι.... χειρότερος γίνεται.
Η θυσία των παιδιών, η εξορία των παιδιών και η υπακοή σε παιδοκτόνες εξουσίες πρέπει να σταματήσουν, μαζί με την εξουσία ισόβιων αυταρχικών ηγεμόνων.
Κανένας ισόβιος ηγεμών. Μία θητεία 4–5 χρόνια σε κάθε θεσμική θέση και εξουσία.

Γιατί ξυπόλητοι;
Γιατί τα περισσότερα προβλήματα υγείας ξεκινούν από την απομόνωση του ανθρώπινου σώματος από την επαφή με τη γη — όχι μόνο μέσω του τσιμέντου, αλλά και μέσω των παπουτσιών, ειδικά των ψηλοτάκουνων, που είναι καταστροφικά για τη σπονδυλική στήλη, τη γονιμότητα και γενικότερα την υγεία των γυναικών.
Κι όμως, φοριούνται με φετιχιστική ανοησία, εις βάρος του ίδιου του σώματος.

Καμία εξουσία δεν πρέπει να είναι ισόβια.
Η θητεία είναι ρυθμός — όχι κατοχή.

Όπως το σώμα χρειάζεται ισορροπία,
έτσι και η πολιτεία χρειάζεται εναλλαγή.

Και όπως τα πόδια χρειάζονται επαφή με τη γη,
έτσι και ο άνθρωπος χρειάζεται επαφή με την πραγματικότητα —
όχι με ψευδαισθήσεις εμμονές εξουσίας, θεοκρατίας θεοσωτηρίας ή εγωισμού.

Αστραία ©©

Ε. Γιατί η Ελλάδα

Η Ελλάδα ως εγγύηση ψυχικής, νοητικής και φυσικής ισορροπίας του πλανήτη

Η ισορροπία δεν είναι σημείο στον χάρτη.
Είναι σχέση δυνάμεων.

Δεν είναι το πού βρίσκεσαι,
αλλά το πώς στέκεσαι ανάμεσα στα αντίθετα.

Δεν είναι γεωγραφική θέση.
Είναι ιδιότητα ενός συστήματος.

Δεν προκύπτει από γραμμές, παράλληλους και μεσημβρινούς,
αλλά από τον τρόπο με τον οποίο μοιράζονται το βάρος
το σταθερό και το μεταβλητό,
η κίνηση και η διάρκεια,
η θάλασσα και η στεριά.

Η θάλασσα κινείται.
Η στεριά αντιστέκεται.
Και όπου αυτά τα δύο συναντιούνται χωρίς να αλληλοαναιρούνται,
εκεί γεννιέται η αρμονία.

Η Ελλάδα δεν είναι κέντρο επειδή βρίσκεται απλώς «στο μέσον».
Είναι κέντρο επειδή ισορροπεί.

Είναι το σημείο όπου οι δυνάμεις δεν συγκρούονται μόνο —
συντονίζονται.

Δεν υπάρχει «δεξιά» και «αριστερά» της Γης.
Δεν υπάρχει «πάνω» και «κάτω» για τον πολιτισμό.
Υπάρχει μόνο ισορροπία ή αστάθεια.

Και η ισορροπία δεν είναι γραμμή πάνω σε χάρτη.
Είναι ιδιότητα.
Είναι τρόπος ύπαρξης.

Όπου η θάλασσα δεν πνίγει τη στεριά
και η στεριά δεν φυλακίζει τη θάλασσα,
εκεί γεννιέται πολιτισμός.

Εκεί αρχίζει η Ελλάδα.
Εδώ είναι και η Δελφική Ιδέα.

Γιατί οι Δελφοί στέκουν ως ιδέα

Οι Δελφοί δεν είναι μόνο τόπος.
Είναι πρότυπο στάσης.

Βρίσκονται στο συμβολικό σταυροδρόμι τριών ηπείρων —
Ευρώπης, Ασίας, Αφρικής.

Γύρω τους υπάρχει θάλασσα και στεριά,
πέρασμα και όριο,
κίνηση και μνήμη.

Το ουσιώδες όμως δεν είναι ότι «μοιράζουν» καλύτερα τη γεωγραφία με μαθηματική ακρίβεια.
Το ουσιώδες είναι ότι εκφράζουν καλύτερα την έννοια του κέντρου.

Το Greenwich είναι μέτρο ναυσιπλοΐας.
Οι Δελφοί είναι μέτρο νοήματος.

Το ένα μετρά πού είσαι.
Το άλλο ρωτά πού στέκεσαι.

Η Ελλάδα ως σύστημα μετάβασης

Η Ελλάδα — και γενικότερα η Μεσόγειος — φέρει μια μοναδική φυσική και πολιτισμική ιδιότητα:

Είναι θάλασσα, αλλά σπασμένη σε νησιά.
Είναι στεριά, αλλά διαπερατή από νερό.

Δεν είναι ούτε καθαρό υγρό ούτε καθαρό στερεό.
Είναι ενδιάμεση κατάσταση.
Ένα σύστημα μετάβασης.
Μια ζώνη ισορροπίας.

Γι’ αυτό η Ελλάδα δεν είναι μόνο χώρα.
Είναι αρχή οργάνωσης.

Δεν είναι ούτε στεριά ούτε θάλασσα.
Είναι το σημείο όπου η στεριά μαθαίνει να κινείται
και η θάλασσα να θυμάται.

Η Ελλάδα ως πρότυπο πολιτείας

Η Ελλάδα, ως Ιθάκη, μπορεί να νοηθεί ως πρότυπη εύνομος πολιτεία.
Και γύρω της, σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο,
μπορούν να σταθούν έθνη-Αλκίνοα,
μια ευρύτερη Φαιακία πολιτισμών,
όχι αυτοκρατορικών, αλλά συντονισμένων.

Όχι κυριαρχία.
Όχι ηγεμονία.
Όχι μόνιμα προνόμια.
Αλλά μέτρο, εναλλαγή, ευθύνη και συμμετοχή.

Ο σημερινός διεθνής μηχανισμός εξουσίας  ο ΟΗΕ  έχει αποτύχει πολλές φορές
να εγγυηθεί ειρήνη, δικαιοσύνη και ουσιαστική ισορροπία.
Ο κόσμος ασφυκτιά από γραφειοκρατία, σπατάλη, νεοπλουτισμό εξουσίας και θεσμούς
που συχνά επιβιώνουν περισσότερο για τον εαυτό τους παρά για τον άνθρωπο.

Στη θέση μιας χρεοκοπημένης λογικής διεθνούς διοίκησης,
θα μπορούσε να σταθεί μια νέα Αλκίνοος Φαιακία:

ένα δωδεκαμελές συμβούλιο,
χωρίς μόνιμα μέλη,
χωρίς βέτο,
χωρίς προνόμια,
χωρίς προκλητικούς μισθούς και παρασιτική χλιδή.

Ένα συμβούλιο που θα ανανεώνεται κάθε χρόνο.
Που θα υπηρετεί και δεν θα εξουσιάζει.
Που θα στεγάζεται σε ένα λιτό, όμορφο, αρχαιοελληνικό κτίριο με δωρικούς κίονες στην Ελλάδα —
όχι ως εθνική έπαρση,
αλλά ως σύμβολο μέτρου, κάλλους, ευθύνης και αρμονίας.

Γιατί η Γη δεν αντέχει άλλη κατανάλωση.
Δεν αντέχει άλλη σπατάλη.
Δεν αντέχει άλλους θεσμούς που μιλούν στο όνομα της ειρήνης
ενώ αναπαράγουν τη ματαιοδοξία της ισχύος.

Η ανθρωπότητα χρειάζεται μια ειρηνική, ευδαίμονα Φαιακία.
Μια πολιτεία σεμνή και υψηλή μαζί.
Με Αλκίνοους ενάρετους πολίτες,
όχι  αυτοκράτορες και καισαροπαπιστές

Η Ελλάδα δεν είναι σημαντική επειδή είναι ισχυρή.
Είναι σημαντική επειδή θυμίζει το μέτρο.

Δεν είναι εγγύηση του πλανήτη επειδή κατέχει τα περισσότερα.
Είναι εγγύηση επειδή φέρει το αρχέτυπο της ισορροπίας:

ανάμεσα στη θάλασσα και τη στεριά,
ανάμεσα στον λόγο και το συναίσθημα,
ανάμεσα στο τοπικό και το οικουμενικό,
ανάμεσα στον άνθρωπο και το σύμπαν.

Αν ο πλανήτης θέλει να σωθεί ψυχικά, νοητικά και φυσικά,
δεν χρειάζεται μόνο περισσότερη ισχύ.
Χρειάζεται περισσότερο μέτρο.

Και το μέτρο αυτό,
πριν γίνει θεσμός,
πριν γίνει νόμος,
πριν γίνει παγκόσμια πολιτική,
υπήρξε ήδη ως ιδέα.

Στους Δελφούς.
Στην Ιθάκη.
Στην Ελλάδα.

Κάτω από τον Αστερισμό του Απόλλωνος  και της Αρτέμιδος

Αστραία ©©

Ι. Εαρινή Ισορροπία

Εαρινή ισημερία: Δύση και Ανατολή, Πόλεμος και Ειρήνη, Ζυγός και Κριός, Άρης και Αφροδίτη. Ποια είναι η Ανατολή τι είναι η Δύση τι αντιπροσωπεύει ο Άρης και πού βρίσκεται η Ελένη;

Η Ιλιάδα είναι η τέχνη του πολέμου. Η Οδύσσεια είναι η τέχνη της ειρήνης.

Ο πόλεμος αρχίζει με την πτώση του Ιλίου· η ειρήνη αρχίζει στην Ιθάκη, με εντολή του Διός, με έναν κεραυνό φωτός.

Ο Άρης είναι το φυσικό σώμα, η ανδρεία, η δύναμη που προστατεύει.

Η Αφροδίτη είναι η ομορφιά και η καλλιέργεια της ψυχής, η γνώση που εξευγενίζει. Η ομορφιά είναι αυτή που θα σώσει τον κόσμο· η ανδρεία είναι αυτή που θα τον υπερασπιστεί.

Ο πόλεμος τελειώνει με την επιστροφή της κλεμμένης ομορφιάς — της Ελένης — που κρατείται όμηρος πίσω από τα τείχη μιας υλιστικής Τροίας. Η ειρήνη αρχίζει με την αναγνώριση της οδυσσειακής οντολογίας, όταν ο άνθρωπος επιστρέφει στον εαυτό του και ανεβαίνει στα δωμάτια του παλατιού του νου, κορυφή, που κατέκτησε.

Όσοι κλέβουν την ομορφιά, τους θησαυρούς και τα χρήματα, και τα κρύβουν πίσω από ψηλά τείχη, κλέβουν και τα όνειρα, και τη ζωή, και τη δικαιοσύνη. Όσοι πουλάνε τη γνώση, πουλάνε και τον θεό, και την πατρίδα εμπορεύονται και τον άνθρωπο στο βωμό του κέρδους.

Για έναν άνθρωπο της ελευθερίας, κέρδος δεν υπάρχει· υπάρχει μόνο ένας συνεχής αγώνας για αυτήν.

Η Ανατολή κλέβει πάντα μια «Ελένη» και η Δύση την πουλάει στη λαϊκή των αγορών. Ειρήνη για όλο τον κόσμο υπάρχει μόνο όταν η Ελένη επιστρέφει στη χώρα που τη γέννησε και ο Οδυσσέας στην πατρίδα του.

Εαρινή ισημερία σήμερα σε Δύση και Ανατολή — αλλά όχι ισορροπία γεωπολιτική Γιατί υπάρχει οικονομική ανισότητα που γεννά πόλεμο και την κοινωνική αδικία στη Γη

Αστραία ©©